Ẩm thực vùng cao níu chân du khách

Mỗi dịp hòa mình vào không gian lễ hội vùng cao, điều níu chân du khách không chỉ là những lời ca, điệu múa, nghi lễ dân gian đặc sắc, mà còn là sự phong phú, hấp dẫn của văn hóa ẩm thực. Không chỉ dừng lại ở giá trị dinh dưỡng, ẩm thực còn là câu chuyện về lịch sử, bản sắc, kết tinh tri thức bản địa, điều kiện tự nhiên và nếp sống lâu đời của đồng bào DTTS. Trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm và khám phá chiều sâu văn hóa, việc khai thác hiệu quả giá trị ẩm thực vùng DTTS mở ra hướng đi giàu tiềm năng, vừa đa dạng hóa sản phẩm du lịch, vừa lan tỏa giá trị truyền thống.

Đến với không gian chợ phiên vùng cao Hà Lâu (xã Điền Xá), du khách không chỉ được hòa mình với thiên nhiên xanh tươi, khoáng đạt của núi rừng, trải nghiệm đời sống văn hóa độc đáo của đồng bào DTTS nơi đây, mà còn được thưởng thức những món ăn mùa nào thức ấy từ chính nông sản địa phương do bà con tự nuôi trồng, chế biến, như: Gà Tiên Yên, rượu men lá, măng rừng, bánh gio, khau nhục, cá suối, ốc khe, rau rừng, khoai sọ nương… Xen giữa không gian chợ là những góc ẩm thực dân dã, tỏa hương thơm ấm nồng như níu chân du khách tại phiên chợ vùng cao.

Ông Lương Việt Hưng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Điền Xá, cho biết: Năm nay, cùng với không gian chợ phiên bày bán nông sản, địa phương đã tổ chức khu thưởng thức ẩm thực miễn phí, mời du khách trải nghiệm các món ăn đặc trưng như gà Tiên Yên, xôi ngũ sắc, bánh chưng cơm lông… Đặc biệt, gà Tiên Yên là giống gà bản địa nổi tiếng với da vàng óng, vị ngọt đậm đà được chế biến ngay tại chỗ, tỏa hương thơm hấp dẫn, trở thành tâm điểm thu hút đông đảo du khách dừng chân thưởng thức. Đồng thời, phần thi ẩm thực truyền thống với sự tham gia của người dân các thôn, các trường học không chỉ tạo không khí sôi nổi, mà còn góp phần gìn giữ, giới thiệu, lan tỏa giá trị văn hóa ẩm thực nói riêng và nét văn hóa đời sống đặc sắc nói chung của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Chị Nguyễn Thu Hà (du khách Hà Nội) chia sẻ: Tôi đã nghe nhiều về gà Tiên Yên, nhưng khi được thưởng thức ngay tại chợ phiên, cảm nhận rõ món ăn rất ngon, thịt gà thơm, da dày, giòn và vị ngọt tự nhiên. Điều thú vị hơn là vừa ăn vừa được nghe người dân giới thiệu về cách nuôi, cách chế biến món ăn độc đáo, bổ dưỡng. Vì vậy, mọi người trong đoàn đều mua về làm quà cho gia đình.

Không riêng ở Hà Lâu, tại các xã vùng cao biên giới như Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, văn hóa ẩm thực của đồng bào Tày, Dao, Sán Chỉ từ lâu đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Những món ăn như bánh lá ngải, bánh tài lồng ệp, bánh coóc mò, phở xào Đồng Văn, xôi nếp lá gừng, cá suối, miến dong, ngan đen… không chỉ hấp dẫn bởi hương vị riêng có, mà còn hàm chứa trong đó những câu chuyện về phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của mỗi dân tộc.

Anh Hoàng Văn Sằn, chủ homestay Hoàng Sằn (xã Hoành Mô) chia sẻ: Du khách ngày nay không chỉ quan tâm đến cảnh quan, hay nơi lưu trú, mà còn rất chú trọng trải nghiệm ẩm thực. Vì vậy, gia đình tôi luôn ưu tiên giới thiệu các món ăn truyền thống, chế biến từ nguyên liệu địa phương. Điển hình, mỗi dịp Hội mùa vàng, chúng tôi tổ chức cho du khách trải nghiệm nấu xôi nếp lá gừng của người Tày. Xôi được nấu từ gạo nếp ngon nhất vừa thu hoạch, đồ chín, rồi quét nước lá gừng để có màu xanh đẹp mắt. Màu xanh của xôi nếp tượng trưng cho núi rừng, ruộng đồng tươi tốt, gửi gắm ước muốn của người dân về những vụ mùa sau bội thu và một cuộc sống ấm no, đủ đầy. Qua đó, du khách không chỉ thưởng thức món ăn, mà còn hiểu hơn về văn hóa, phong tục của người dân bản địa.

Thực tế cho thấy, ẩm thực đang dần trở thành cầu nối hiệu quả giữa du khách với văn hóa bản địa, là yếu tố quan trọng góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách. Nhận thức rõ điều này, những năm qua Quảng Ninh đã đẩy mạnh khai thác giá trị ẩm thực gắn với phát triển du lịch thông qua các hội chợ OCOP, hội chợ ẩm thực, lễ hội văn hóa, từng bước định hình ẩm thực như một sản phẩm du lịch đặc trưng. Đặc biệt, trong hầu hết các lễ hội của đồng bào DTTS, ẩm thực luôn giữ vai trò quan trọng, kết nối bản sắc văn hóa và cộng đồng. Từ đây, mỗi món ăn trở thành “đại sứ” văn hóa kể câu chuyện về vùng đất, con người một cách sinh động và gần gũi nhất.

Có thể khẳng định, khai thác giá trị văn hóa ẩm thực là hướng đi phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch vùng DTTS. Khi được đầu tư bài bản, gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc, ẩm thực sẽ trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, không ngừng nâng cao giá trị của sản vật địa phương, tạo sinh kế cho người dân và sức hút riêng cho du lịch Quảng Ninh.

Duy Khoa