Du lịch thông minh Quảng Ninh: Tiện ích số trong từng hành trình

Từ vé điện tử, mã QR, bản đồ số đến những trải nghiệm thực tế ảo, thực tế tăng cường, du lịch Quảng Ninh đang từng bước chuyển dịch từ mô hình truyền thống sang “hệ sinh thái số”. Chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm cho du khách mà còn hỗ trợ quản lý điểm đến, bảo tồn di sản và hướng tới phát triển du lịch bền vững trong bối cảnh lượng khách ngày càng gia tăng.

Khi công nghệ “khoác áo mới” cho du lịch

Du lịch thông minh (smart tourism) được hiểu là việc ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu số và các nền tảng quản trị để kết nối cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và du khách. Mục tiêu không dừng lại ở sự tiện lợi trong đặt vé hay thanh toán, mà hướng tới tối ưu trải nghiệm, quản lý hiệu quả điểm đến và nâng cao năng lực điều hành ngành du lịch.

Tại Quảng Ninh, chuyển đổi số trong du lịch được triển khai song hành với quá trình xây dựng đô thị thông minh. Nhiều giải pháp công nghệ đã và đang được ứng dụng tại các điểm du lịch trọng điểm như Vịnh Hạ Long, Yên Tử, hệ thống bảo tàng, di tích và khu vực trung tâm du lịch Bãi Cháy.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là việc triển khai vé điện tử tại các khu, điểm tham quan. Thay cho hình thức vé giấy truyền thống, du khách có thể đặt vé online, mua vé, quét mã QR để kiểm soát lượt vào – ra, tra cứu thông tin hoặc phản hồi dịch vụ. Cách làm này giúp giảm áp lực tại quầy vé trong mùa cao điểm, tăng tính minh bạch doanh thu và hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác kiểm soát, thống kê.

Song song với đó, hệ thống mã QR tại các điểm di tích, bảo tàng được bổ sung nội dung thuyết minh đa ngôn ngữ, hình ảnh, video và tư liệu số. Du khách, đặc biệt là khách quốc tế và người trẻ có thể chủ động tiếp cận thông tin ngay trên thiết bị di động, phù hợp với xu hướng tự khám phá ngày càng phổ biến trong mỗi hành trình du lịch.

Ông Đỗ Quyết Tiến, Giám đốc Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh, cho biết: Đơn vị đang tiếp tục chỉnh lý không gian trưng bày, đồng thời ứng dụng các giải pháp công nghệ số để làm phong phú trải nghiệm, giúp công chúng tiếp cận di sản theo những cách trực quan và sinh động hơn.

Không chỉ nâng cao trải nghiệm cho du khách, chuyển đổi số còn đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý. Tại di sản thế giới Vịnh Hạ Long, một bài toán lâu nay là việc điều phối tàu du lịch trong mùa cao điểm. Trên cơ sở đó, tỉnh đang thử nghiệm các giải pháp quản lý tàu thông minh, theo dõi hành trình theo thời gian thực, phân luồng tuyến và điều tiết mật độ tàu, góp phần đảm bảo an toàn, giảm ùn tắc cục bộ và hạn chế tác động đến môi trường di sản. Bên cạnh đó, việc khắc phục tình trạng “vùng lõm sóng” trên Vịnh Hạ Long – Bái Tử Long thông qua sự phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông đã tạo điều kiện để triển khai đồng bộ các dịch vụ số, từ hướng dẫn trực tuyến đến cảnh báo an toàn.

Còn tại khu di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc trên địa bàn Quảng Ninh, vé điện tử đã được áp dụng thay thế phương thức bán vé truyền thống, giúp tiết kiệm thời gian cho du khách và nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời các điểm du lịch cũng đã được gắn mã QR…

Ông Phạm Đình Huỳnh, Phó Trưởng Ban quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, cho biết: Hiện Ban đang triển khai bán vé điện tử; ứng dụng mã QR, app hướng dẫn du lịch; tăng cường tương tác trên website và nền tảng mạng xã hội để quảng bá di sản. Thời gian tới, Ban sẽ nâng băng thông phủ sóng trên Vịnh Hạ Long để du khách có thể trải nghiệm và chia sẻ trực tiếp hành trình tham quan. Đồng thời, chúng tôi sẽ số hóa toàn bộ dữ liệu di sản để ứng dụng các công cụ quản lý tiên tiến, phục vụ điều tiết khách, điều phối tàu và nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá di sản.

Từ trải nghiệm số đến cá nhân hóa hành trình

Không còn là ý tưởng xa xôi, những năm gần đây, các công nghệ như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) bắt đầu xuất hiện tại một số bảo tàng, trung tâm trưng bày và doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh. Thông qua các tour ảo 360 độ hoặc không gian trải nghiệm mô phỏng, du khách có thể hình dung rõ hơn về bối cảnh lịch sử, quá trình hình thành di sản hay đời sống văn hóa của vùng đất.

Dù mới ở giai đoạn thử nghiệm, các ứng dụng VR/AR cho thấy tiềm năng trong việc hỗ trợ giáo dục di sản, thu hút du khách trẻ và làm phong phú cách kể câu chuyện văn hóa ở mỗi điểm đến. Thay vì chỉ xem hiện vật, du khách được tương tác với không gian lịch sử gắn với hiện vật đó thông qua sự hỗ trợ của công nghệ.

Bên cạnh đó, các website, ứng dụng du lịch địa phương từng bước được xây dựng với chức năng tổng hợp thông tin điểm đến, lưu trú, ẩm thực, bản đồ số, lịch sự kiện và kênh tiếp nhận phản ánh. Một số nền tảng còn tích hợp trợ lý ảo, gợi ý lịch trình theo sở thích, nhóm khách và thời gian lưu trú, hướng tới cá nhân hóa trải nghiệm du lịch.

Một điểm nhấn mới trong quá trình chuyển đổi số là việc phường Bãi Cháy phối hợp triển khai thí điểm nền tảng du lịch thông minh “Du lịch Bãi Cháy” từ tháng 10/2025. Đây được xem là mô hình du lịch thông minh cấp phường đầu tiên tại Quảng Ninh. Nền tảng này cho phép du khách tra cứu thông tin điểm đến, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, vui chơi giải trí; sử dụng bản đồ số, tour ảo VR360; nhận cảnh báo thời tiết, giao thông và gửi phản ánh trực tuyến.

Đối với chính quyền địa phương, hệ thống hỗ trợ theo dõi hoạt động du lịch theo thời gian thực góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch thông tin. Các doanh nghiệp, hộ kinh doanh du lịch cũng có thêm kênh giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng, từng bước tham gia vào quá trình chuyển đổi số chung của ngành du lịch.

Theo ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh, việc hoàn thiện và chuẩn hóa dữ liệu số được coi là khâu then chốt khi triển khai du lịch thông minh. Các cơ sở dữ liệu về lưu trú, lữ hành, hướng dẫn viên, khu – điểm du lịch đang được rà soát, liên thông và bổ sung, hướng tới hình thành hệ thống quản lý ngành dựa trên dữ liệu, phục vụ cả công tác điều hành và cung cấp thông tin chính thống cho du khách.

Chuyển đổi số trong du lịch không chỉ là câu chuyện của thiết bị, ứng dụng hay nền tảng công nghệ. Giá trị cốt lõi nằm ở việc công nghệ giúp làm rõ hơn những câu chuyện về di sản, con người và văn hóa bản địa, gia tăng trải nghiệm cho du khách. Với Quảng Ninh, đó là câu chuyện về Vịnh Hạ Long, về Yên Tử, về văn hóa biển đảo và vùng mỏ – những giá trị cần được bảo tồn, phát triển song hành với khai thác du lịch.

Thực tế cho thấy, Quảng Ninh đã có những bước đi ban đầu: vé điện tử, mã QR, nền tảng du lịch thông minh, thử nghiệm VR/AR và các giải pháp quản lý thông minh. Tuy nhiên, để du lịch thông minh phát huy hiệu quả lâu dài, vẫn cần tiếp tục đầu tư hạ tầng số đồng bộ, chuẩn hóa dữ liệu, đào tạo nguồn nhân lực và bảo đảm công nghệ phục vụ đúng mục tiêu phát triển bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng lớn, du lịch thông minh không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với cách tiếp cận có chiến lược đồng bộ, Quảng Ninh đang cho thấy nỗ lực và quyết tâm biến công nghệ thành công cụ hỗ trợ quản lý và nâng tầm trải nghiệm, mà không thay thế giá trị cốt lõi của du lịch. Trên bình diện quốc gia, chiến lược thúc đẩy hệ sinh thái du lịch số được nhấn mạnh như một hướng đi quan trọng, giúp các địa phương như Quảng Ninh nhanh chóng bắt kịp xu hướng toàn cầu.

Xuân Hòa