Khai thác ẩm thực để làm phong phú sản phẩm du lịch Quảng Ninh

Ẩm thực đang từng bước được Quảng Ninh xác định là một thành tố quan trọng trong chuỗi trải nghiệm du lịch. Thông qua các sự kiện, lễ hội và quá trình chuẩn hóa sản phẩm địa phương, du lịch ẩm thực dần được định hình rõ hơn, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Từ đặc sản địa phương đến trải nghiệm du lịch

Quảng Ninh có lợi thế rõ rệt về tài nguyên ẩm thực nhờ không gian tự nhiên đa dạng, trải dài từ biển đảo đến trung du, miền núi. Mỗi vùng, mỗi địa phương đều sở hữu những món ăn gắn với điều kiện sinh thái và tập quán sinh hoạt của cư dân bản địa. Đây là nền tảng để ẩm thực từng bước được đưa vào hệ thống sản phẩm du lịch của tỉnh.

Ở khu vực ven biển và hải đảo, các món ăn từ hải sản từ lâu đã trở thành lựa chọn quen thuộc của du khách. Chả mực, sá sùng, bề bề, mực một nắng, ruốc, hàu… không chỉ được sử dụng trong bữa ăn tại chỗ mà còn là những sản phẩm được nhiều du khách lựa chọn làm quà sau chuyến đi. Việc thưởng thức hải sản tươi, chế biến tại chỗ vẫn là một trong những trải nghiệm được nhắc đến nhiều khi nói về du lịch Quảng Ninh.

Trong khi đó, tại các địa bàn khu vực Bình Liêu, Tiên Yên, Hải Hà, ẩm thực mang sắc thái khác. Những món ăn chế biến từ nông sản, sản vật địa phương, cách nấu đơn giản nhưng giữ được hương vị nguyên bản, phản ánh rõ đời sống sinh hoạt và văn hóa của cộng đồng các dân tộc. Với nhiều du khách, đây là trải nghiệm mang tính khám phá, giúp chuyến đi không chỉ dừng ở tham quan cảnh quan.

Từ lợi thế sẵn có, nhiều đặc sản của Quảng Ninh đã được đưa vào chương trình OCOP, từng bước chuẩn hóa về chất lượng, mẫu mã và thương hiệu. Các sản phẩm như chả mực, sá sùng, miến dong Bình Liêu, nếp cái hoa vàng Đông Triều, trà hoa vàng… ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các điểm du lịch, trung tâm thương mại và sự kiện xúc tiến. Điều này giúp đặc sản địa phương mở rộng thị trường, đồng thời tạo điều kiện để ẩm thực gắn chặt hơn với hoạt động du lịch.

Đáng chú ý, cách tiếp cận đối với ẩm thực trong du lịch cũng đang có sự thay đổi. Thay vì chỉ đóng vai trò bổ trợ, nhiều doanh nghiệp lữ hành và cơ sở dịch vụ đã coi ẩm thực là một phần trải nghiệm độc lập. Một số tour du lịch bắt đầu thiết kế thêm hoạt động tham quan chợ địa phương, tìm hiểu nguồn nguyên liệu, hoặc kết hợp trải nghiệm chế biến món ăn truyền thống. Cách làm này giúp du khách hiểu rõ hơn câu chuyện phía sau món ăn, thay vì chỉ thưởng thức theo cách thông thường.

Bên cạnh đó, các nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng và du thuyền tham quan vịnh cũng chú trọng hơn tới việc xây dựng thực đơn mang bản sắc địa phương, ưu tiên sử dụng nguyên liệu tại chỗ. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần quảng bá ẩm thực Quảng Ninh một cách tự nhiên, phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm.

Từ thực tiễn có thể thấy, ẩm thực đang dần được “nâng tầm” từ món ăn địa phương thành một thành tố của sản phẩm du lịch. Dù chưa hình thành các tour ẩm thực chuyên biệt quy mô lớn, nhưng những chuyển động ban đầu cho thấy hướng đi này đang được triển khai theo cách thận trọng, bám sát điều kiện thực tế của địa phương.

Sự kiện ẩm thực tạo thêm điểm đến cho du khách

Cùng với việc khai thác các giá trị sẵn có, Quảng Ninh đẩy mạnh tổ chức các sự kiện ẩm thực để thu hút du khách. Ẩm thực không chỉ gói gọn trong nhà hàng mà được đưa ra không gian công cộng, gắn với hoạt động văn hóa, du lịch, qua đó tạo thêm điểm trải nghiệm cho người dân và du khách.

Một trong những nét nổi bật trong năm 2025 là sự xuất hiện đều đặn các sự kiện gắn với ẩm thực. Nổi bật nhất là Liên hoan Ẩm thực Quảng Ninh 2025 (Quảng Ninh Food Festival 2025) diễn ra từ 30/10 đến 2/11 tại Quảng trường Sun Carnival (phường Bãi Cháy, TP Hạ Long) với chủ đề “Quảng Ninh – Điểm đến hội tụ tinh hoa ẩm thực”. Đây là lần thứ 5 tỉnh tổ chức liên hoan này, với quy mô dự kiến khoảng 200 gian hàng trong và ngoài nước và chương trình được thiết kế để phục vụ 30.000–50.000 lượt khách tham gia.

Liên hoan Ẩm thực Quảng Ninh 2025 tập trung giới thiệu những giá trị ẩm thực truyền thống và hiện đại trong nước và quốc tế. Sự kiện được chia thành ba khu chính: khu ẩm thực quốc tế, khu ẩm thực Việt Nam (miền Bắc – Trung – Nam) và khu ẩm thực Quảng Ninh. Điều này giúp du khách không chỉ thưởng thức các món địa phương mà còn có thêm lựa chọn trải nghiệm các món ăn quốc tế, mở rộng phạm vi trải nghiệm ẩm thực tại địa phương.

Không chỉ là nơi trưng bày ẩm thực, Liên hoan còn có các hoạt động như biểu diễn pha chế cocktail từ nguyên liệu bản địa, trình diễn nghệ thuật ẩm thực, workshop miễn phí hướng dẫn du khách cách chế biến một số món đặc sản như chả mực, bánh gật gù, nem chua… Các doanh nghiệp, nghệ nhân và đầu bếp từ nhiều nơi cùng tham gia, tạo cơ hội kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng hợp tác.

Bên cạnh các liên hoan quy mô lớn, tỉnh còn tổ chức nhiều hoạt động ẩm thực nhỏ hơn, gắn với lễ hội vùng miền, chương trình OCOP và các hội chợ đặc sản, nhằm tạo thêm trải nghiệm cho du khách quanh năm. Trong đó, Triển lãm Đặc sản vùng miền – Sắc thu Quảng Ninh 2025 diễn ra từ ngày 10-16/11 là dịp giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản của Quảng Ninh và một số địa phương khác, qua đó góp phần quảng bá ẩm thực và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Ngoài ra, Lễ hội Bia – Chả mực Hạ Long 2025 là sự kiện ẩm thực được tổ chức lần thứ hai, nằm trong chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5. Tại lễ hội, người dân và du khách có dịp thưởng thức bia, xem trực tiếp quy trình làm chả mực thủ công và trải nghiệm các món ăn từ chả mực – đặc sản quen thuộc của tỉnh, từng được bình chọn trong nhóm 50 món ăn đặc sản tiêu biểu của Việt Nam.

Thông qua những hoạt động này, ẩm thực Quảng Ninh được đưa vào không gian trải nghiệm du lịch một cách trực quan và gần gũi hơn. Các sự kiện ẩm thực không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn trở thành cầu nối, giúp du khách hiểu thêm về văn hóa địa phương, từ đó tạo động lực để lựa chọn Quảng Ninh là điểm đến và quay trở lại trong những dịp tiếp theo.

Thực tế cho thấy, ẩm thực ngày càng được gắn với các sự kiện văn hóa, lễ hội, thể thao và chương trình kích cầu du lịch vào mùa thấp điểm. Việc tổ chức đều đặn các hoạt động này giúp ẩm thực gắn chặt hơn với định hướng phát triển du lịch của địa phương.

Thúc đẩy du lịch ẩm thực đang góp phần bổ sung và làm rõ hơn hệ thống sản phẩm du lịch của Quảng Ninh. Khi được tổ chức bài bản, phù hợp với từng địa bàn và đối tượng du khách, ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu dịch vụ mà còn tạo thêm trải nghiệm, giúp kéo dài thời gian lưu trú.

Từ việc phát huy giá trị các đặc sản địa phương đến tổ chức các sự kiện ẩm thực gắn với hoạt động du lịch, Quảng Ninh đang từng bước hình thành hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế. Cách làm này giúp ngành du lịch đa dạng hóa sản phẩm, khai thác hiệu quả hơn các giá trị văn hóa – kinh tế sẵn có và tạo thêm dư địa phát triển trong thời gian tới.

Thu Hoài