Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch

Trong định hướng phát triển kinh tế – xã hội của Quảng Ninh, du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với mục tiêu tăng trưởng cao và giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Khi du lịch ngày càng được định hướng phát triển theo chiều sâu, chú trọng chất lượng, giá trị gia tăng và hội nhập, yêu cầu xây dựng đội ngũ nhân lực du lịch chuyên nghiệp, đáp ứng chuẩn mực của điểm đến hiện đại ngày càng trở nên rõ nét.

Năm 2025, du lịch Quảng Ninh ghi nhận những kết quả nổi bật với 21,28 triệu lượt khách, trong đó có 4,5 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu ước đạt 57.000 tỷ đồng, chi tiêu bình quân khoảng 2,7 triệu đồng/lượt khách. Quy mô hoạt động du lịch mở rộng nhanh chóng, kéo theo sự phát triển của hệ thống lưu trú, lữ hành, tàu du lịch và các dịch vụ vui chơi giải trí; đồng thời từng bước mở rộng không gian hoạt động du lịch về đêm và hình thành thêm các sản phẩm mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, chất lượng nguồn nhân lực ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm, giữ chân du khách, từng bước gia tăng mức chi tiêu và củng cố hình ảnh du lịch của tỉnh.

Xác định rõ vai trò của con người trong phát triển du lịch bền vững, thời gian qua, tỉnh đã chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch theo hướng chuẩn hóa, gắn với yêu cầu thực tiễn của từng loại hình và vị trí việc làm. Các chương trình đào tạo được triển khai theo hướng tập trung đúng đối tượng, nội dung phù hợp với nhu cầu, qua đó từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ trong bối cảnh sản phẩm du lịch ngày càng đa dạng, thị trường khách ngày càng phân hóa.

Trong mạng lưới phát triển nguồn nhân lực du lịch của tỉnh, các cơ sở đào tạo giữ vai trò quan trọng trong cung ứng nguồn nhân lực. Trường Đại học Hạ Long được xác định là cơ sở giáo dục đại học nòng cốt, trực tiếp tham gia đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực du lịch – dịch vụ. Hiện nay, nhà trường triển khai 30 ngành đào tạo (27 ngành đại học, 3 ngành thạc sĩ); trong đó, nhóm ngành du lịch – dịch vụ được xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm, đáp ứng trực tiếp nhu cầu nhân lực của địa phương. Nhà trường chú trọng đào tạo theo hướng ứng dụng, tăng cường thực hành, thực tập và kết nối doanh nghiệp thông qua các chương trình thực tập tại doanh nghiệp, diễn đàn ngày hội việc làm và hợp tác đào tạo – tuyển dụng. Cách làm này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, nâng cao khả năng thích ứng nghề nghiệp của sinh viên sau tốt nghiệp.

Cùng với đào tạo chính quy, công tác bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và kỹ năng cho lao động đang làm việc trong ngành du lịch cũng được chú trọng. Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh sản phẩm du lịch liên tục đổi mới, thị trường khách ngày càng đa dạng, đặc biệt là sự gia tăng của khách quốc tế và các phân khúc có yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ.

Năm 2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức 02 khóa cập nhật kiến thức cho hướng dẫn viên du lịch quốc tế và nội địa với 242 học viên, đồng thời cử đoàn hướng dẫn viên tham gia khóa bồi dưỡng chuyên môn tại Quảng Tây (Trung Quốc) nhằm nâng cao kỹ năng nghề và năng lực hội nhập. Đến nay, đội ngũ hướng dẫn viên du lịch trên địa bàn tỉnh có 2.898 người, tăng 1.088 người so với năm 2024, phản ánh sự gia tăng nhanh về quy mô lực lượng làm nghề, đồng thời đặt ra yêu cầu về chuẩn hóa chất lượng, chuẩn mực hành nghề và quản lý đội ngũ.

Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng cho lao động tại cơ sở cũng được đẩy mạnh. Năm 2025, tỉnh đã tổ chức 05 lớp tập huấn nâng cao nhận thức về du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng cho hơn 700 học viên tại các địa phương, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng cho lực lượng lao động trực tiếp tham gia phát triển sản phẩm du lịch bền vững.

Một điểm nổi bật trong công tác phát triển nguồn nhân lực du lịch thời gian qua là việc từng bước gắn đào tạo, bồi dưỡng với yêu cầu chuyển đổi số trong du lịch. Các mô hình du lịch thông minh, nền tảng số, hệ thống dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong quản lý, bán sản phẩm, chăm sóc khách hàng đang làm thay đổi phương thức hoạt động của ngành. Điều này đòi hỏi lực lượng lao động du lịch không chỉ giỏi nghiệp vụ truyền thống, mà còn phải có kỹ năng số và khả năng ứng dụng công nghệ trong thực hành nghề nghiệp. Năm 2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức 05 lớp tập huấn chuyển đổi số trong du lịch với hơn 800 học viên, góp phần nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong doanh nghiệp và cơ sở du lịch.

Song song với kỹ năng số, nâng cao năng lực ngoại ngữ và giao tiếp liên văn hóa tiếp tục được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu mở rộng thị trường khách quốc tế, phục vụ các đoàn khách tàu biển, khách du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo (MICE) và các loại hình du lịch có yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ.

Khi nguồn nhân lực du lịch được đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa một cách bài bản, gắn với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển, Quảng Ninh sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển du lịch theo chiều sâu, nâng cao chất lượng dịch vụ và khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.

Trần Thanh