Nâng tầm du lịch sinh thái

Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, hệ sinh thái đa dạng cùng nhiều di sản văn hóa đặc sắc, Quảng Ninh từ lâu đã là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Những năm gần đây, tỉnh chú trọng phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn tài nguyên và nâng cao trải nghiệm cho du khách. Việc “nâng tầm du lịch sinh thái” không chỉ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có mà còn hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch xanh, thân thiện và đẳng cấp.

Hấp dẫn những mô hình “du lịch xanh”

HTX Khe Mai Xanh (Khe Mai Farm) nằm tại thôn Khe Mai (đặc khu Vân Đồn) là một khuôn viên xanh rộng hơn 10ha, được thiết kế hài hòa giữa thiên nhiên và không gian nghỉ dưỡng. Đây là tổ hợp du lịch sinh thái đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm cuộc sống dân dã như ở các miền quê.

Chị Đinh Lâm, quản lý Khe Mai Farm, chia sẻ: “Xuất phát từ xu hướng phát triển mạnh mẽ của các mô hình du lịch sinh thái, chúng tôi đã mạnh dạn đầu tư xây dựng Khe Mai Farm trở thành điểm đến nghỉ dưỡng ngắn ngày cho du khách. Tại đây, du khách có thể lưu trú trong những căn nhà gỗ xinh xắn, tham gia câu cá, cắm trại và thưởng thức các món ăn dân dã đậm hương vị quê hương”.

Không chỉ là điểm đến nghỉ dưỡng xanh giữa lòng thiên nhiên, Khe Mai Farm còn tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, thu hút người dân địa phương cùng tham gia phát triển du lịch sinh thái cộng đồng. Hiện nay, nhiều hộ dân trong thôn Khe Mai cũng đã tham gia vào mô hình du lịch nông nghiệp trải nghiệm của Khe Mai Farm thông qua việc phát triển các vườn cây ăn quả như ổi, thanh long, thanh mai, vải… trở thành những điểm đến hấp dẫn. Mô hình này không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn tạo nên bản sắc riêng cho du lịch nông thôn Quảng Ninh.

Chia sẻ cảm nhận sau chuyến tham quan, anh Nguyễn Thành Lâm, du khách đến từ Hà Nội, cho biết: “Đến Khe Mai Farm, tôi thực sự ấn tượng với không gian trong lành, yên bình và gần gũi. Mọi thứ đều giản dị nhưng mang lại cảm giác thư thái, giúp tôi như được trở về với tuổi thơ ở làng quê. Đây là một điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm về thiên nhiên và trải nghiệm cuộc sống nông thôn đúng nghĩa”.

Hiện nay Vân Đồn đã đăng ký 3 mô hình du lịch sinh thái tập trung ở các thôn: 10/10, Hạ Long 6, Khe Mai. Địa phương cũng gắn mô hình này với chương trình xây dựng NTM, chương trình OCOP, chương trình bảo tồn các giá trị văn hóa của đồng bào DTTS… bước đầu mang lại kết quả tích cực, thu hút đông đảo du khách tham quan. Qua đó, không chỉ nâng cao giá trị kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, mà còn mở ra hướng phát triển rất khả quan cho nông dân, để nông dân không chỉ trông chờ vào những cây trồng, vật nuôi truyền thống mà còn biết cách làm giàu từ nhiều mô hình du lịch kết hợp nông nghiệp trên thửa ruộng, mảnh vườn của mình.

Không chỉ ở Vân Đồn, nhiều địa phương khác của Quảng Ninh cũng đang đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái gắn với cộng đồng, trong đó tiêu biểu là mô hình du lịch làng quê Yên Đức (phường Hoàng Quế).

Là một trong những mô hình du lịch cộng đồng đầu tiên của tỉnh đi vào hoạt động từ năm 2011 đến nay, Khu du lịch làng quê Yên Đức của Công ty CP Du thuyền Đông Dương vẫn luôn giữ được sức hút với du khách ở trong và ngoài nước. Giống như nhiều làng quê Bắc Bộ thanh bình khác, Yên Đức cuốn hút du khách bởi vẻ đẹp mộc mạc, bình dị của những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay, rặng tre xanh ngát, hàng cau thẳng tắp đung đưa trong gió. Đặc biệt, Yên Đức còn mang đậm dấu ấn của một vùng quê cách mạng, lưu giữ nhiều di tích lịch sử văn hóa như núi Đống Thóc, núi Con Chuột, núi Con Mèo, núi Canh, hang 7, chùa Cảnh Huống… gợi lên trong lòng du khách niềm tự hào và tình yêu quê hương, đất nước.

Không chỉ được đắm mình trong không gian yên bình của làng quê thuần nông, đến với Yên Đức, du khách còn có cơ hội trải nghiệm cuộc sống thường ngày của người dân qua những hoạt động gần gũi như trồng rau, xay thóc, giã gạo, bó chổi rơm, úp nơm bắt cá, xem múa rối nước, thưởng thức các món ăn đậm hương vị đồng quê và tìm hiểu phong tục, văn hóa địa phương.

Từ một làng quê không tên tuổi trên bản đồ du lịch giờ đã trở thành điểm tìm kiếm nổi tiếng trên các áp du lịch như Tripadvior… Điều đặc biệt nhất, chính là sự trưởng thành và tự tin của người dân Yên Đức khi trở thành những “đại sứ văn hóa” ngay trên quê hương mình, tự hào giới thiệu từng nếp sống, phong tục tập quán và truyền thống của gia đình. Chị Nguyễn Thị Hương, Quản lý Khu du lịch làng quê Yên Đức, cho biết: Chúng tôi luôn chú trọng tham gia các hoạt động cộng đồng để tạo sự gắn kết và tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về du lịch, giúp mô hình du lịch cộng đồng ngày càng gần gũi, bền vững hơn. Hiện nay, khu du lịch đã mở rộng mạng lưới hộ dân tham gia làm du lịch 15 hộ, đồng thời tăng số lượng cộng tác viên là người dân địa phương. Điều này không chỉ góp phần hình thành đội ngũ làm du lịch bản địa mà còn tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân Yên Đức.

Từ những mô hình tiêu biểu trên, có thể thấy Quảng Ninh đang hình thành mạng lưới du lịch sinh thái ngày càng đa dạng, lan tỏa tới nhiều địa phương trong tỉnh. Những “điểm xanh” du lịch này không chỉ góp phần phát triển kinh tế bền vững mà còn gìn giữ giá trị văn hóa, thiên nhiên và con người Quảng Ninh.

Du lịch sinh thái biển đảo

Nếu du lịch sinh thái vùng núi và nông thôn mang đến cho du khách cảm nhận về sự bình dị, gần gũi của làng quê, thì du lịch sinh thái biển đảo lại mở ra không gian khám phá đầy mới mẻ giữa thiên nhiên hoang sơ và hùng vĩ.

Nằm ở phía Đông Bắc của Tổ quốc, cách đất liền hơn 60 hải lý, Cô Tô từ lâu được ví như một viên ngọc giữa biển khơi. Đặc khu Cô Tô có cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, bãi biển đẹp, rừng nguyên sinh phong phú, đây cũng là thế mạnh để địa phương phát triển loại hình du lịch sinh thái, khám phá và trải nghiệm. Trong 5 năm 2020-2025, Cô Tô đón khoảng 1,2 triệu lượt du khách, gấp 1,5 lần giai đoạn trước; doanh thu du lịch ước đạt 3.000 tỷ đồng, tăng 1,8 lần so với giai đoạn 2015-2020.

Xuất phát từ những yêu cầu phát triển du lịch bền vững, từng bước nâng tầm thương hiệu du lịch Cô Tô, thu hút đầu tư vào hạ tầng du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa các hoạt động trải nghiệm và tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho người dân kinh doanh phát triển du lịch, Cô Tô đã xây dựng đề án phát triển tour tham quan các đảo trên địa bàn đặc khu, từ đó tạo khung pháp lý cho hoạt động khai thác tour tham quan các đảo theo hướng bền vững.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện về tiềm năng, hiện trạng của các tour tuyến du lịch trên đảo hiện nay cùng những định hướng và giải pháp phát triển tour tham quan các đảo theo lộ trình của đề án, trước mắt Cô Tô thí điểm tổ chức, quản lý, khai thác tour du lịch tuyến 6 gồm: Cảng Cô Tô – Hòn Cá Chép – Cô Tô Con – Đảo Trần từng bước gắn với hoạt động trải nghiệm tâm linh, chủ quyền biển đảo. Theo lãnh đạo Đặc khu Cô Tô, Đề án phát triển tour tham quan các đảo góp phần quảng bá giá trị văn hóa, thiên nhiên và con người Cô Tô và xây dựng hình ảnh du lịch bền vững. Khi được tổ chức bài bản, sản phẩm này giúp mở rộng hệ sinh thái kinh tế, thúc đẩy các lĩnh vực như vận tải, lưu trú, ẩm thực, thủy sản, tiêu dùng, viễn thông phát triển, đồng thời, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan và tài nguyên biển đảo cho người dân và du khách.

Những năm gần đây xã Cái Chiên đã có bước chuyển mình rõ nét trong phát triển du lịch. Một điểm nhấn trong phát triển du lịch Cái Chiên là mô hình du lịch cộng đồng gắn với người dân địa phương. Nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư homestay, nhà hàng, dịch vụ trải nghiệm biển đảo như câu mực đêm, bắt ốc, đánh cá, khám phá rừng phi lao ven biển… Qua đó, không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn mang đến cho du khách những trải nghiệm gần gũi, chân thực.

 Anh Phạm Văn Hoan (Homestay Anh Hoan) cho biết: Đảo Cái Chiên còn nguyên nét hoang sơ nên rất hấp dẫn du khách. Ngoài lưu trú, chúng tôi còn tổ chức các trải nghiệm như câu mực, bắt ốc, đánh cá…Mỗi mùa du lịch, lượng khách đến ngày càng tăng, đó vừa là niềm vui vừa là động lực để chúng tôi tiếp tục đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ, góp phần quảng bá hình ảnh Cái Chiên đến nhiều du khách hơn.

Không chỉ phát triển du lịch cộng đồng, Cái Chiên đang từng bước thu hút các dự án du lịch quy mô, chất lượng cao, tiêu biểu là Khu du lịch Đầu Rồng Resort. Đây là khu nghỉ dưỡng cao cấp có diện tích hơn 20ha do Công ty TNHH Thương mại Lâm Ngọc Dương đầu tư với tổng vốn 578 tỷ đồng, gồm hệ thống khách sạn, bungalow và villa nghỉ dưỡng. Khu nghỉ dưỡng khai thác lợi thế bãi biển dài, đồng thời bảo đảm yếu tố xanh, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên. Từ năm 2023 đến nay, giai đoạn 1 của dự án đã đưa vào vận hành 42 bungalow, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú của du khách, đồng thời tạo thêm việc làm và tăng thu ngân sách cho địa phương.

Khu nghỉ dưỡng còn có các khu vực tiện ích, như: Khu tiệc nướng ngoài trời, nhà hàng trong nhà và ngoài trời, bể bơi trung tâm, bãi biển tự nhiên, khu vui chơi trẻ em, khu cắm trại cao cấp trong rừng phi lao sát mặt biển rộng 4,1ha. Nổi bật, nhà hàng Dragon Pearl được thiết kế như một chiếc du thuyền không gian, nhìn từ xa giống như nổi trên mặt nước, có công suất phục vụ 150 khách. Tại đây, du khách được trải nghiệm các sản vật đặc trưng của đảo Cái Chiên như gà râu, các loại hải sản như bào ngư đen, rong biển đen, cua, ghẹ, tôm, mực…

Được biết, Công ty TNHH Thương mại Lâm Ngọc Dương đang chuẩn bị triển khai giai đoạn 2 với các hạng mục khách sạn và villa nghỉ dưỡng cao cấp, đáp ứng đa dạng nhu cầu của du khách từ phân khúc chi phí thấp đến cao. Đồng thời, tiếp tục đầu tư các khu vui chơi, dịch vụ tiện ích và phối hợp với chính quyền, người dân địa phương tổ chức các sản phẩm du lịch trải nghiệm trên đảo nhằm thu hút du khách.

Theo Quy hoạch chung xây dựng Cái Chiên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040 đã được UBND tỉnh phê duyệt, theo đó xã được quy hoạch bài bản theo 5 khu chức năng: Khu du lịch sinh thái kết hợp vui chơi giải trí cao cấp, khu dân cư thôn Vạn Cả (Khu Mũi Bắc); khu trung tâm đảo, phát triển dịch vụ du lịch; du lịch kết hợp với vùng sinh thái nông nghiệp, khu dân cư nông thôn (Khu Mũi Nam); du lịch sinh thái lâm nghiệp kết hợp nghỉ dưỡng trong rừng; khu bảo tồn sinh thái, phát triển du lịch trải nghiệm gắn với đảo nhỏ. Định hướng này nhằm bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với gìn giữ tài nguyên, môi trường, đặc biệt là bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái tự nhiên trên đảo.

Với sự chung tay của cộng đồng, du lịch sinh thái Quảng Ninh đang từng bước khẳng định là hướng phát triển bền vững, hài hòa giữa khai thác và bảo tồn. 

Hiểu Trân