Phát triển du lịch cộng đồng ở Kỳ Thượng

Với nỗ lực phát huy thế mạnh địa phương, xã Kỳ Thượng đang dần trở thành một điểm sáng trong bức tranh du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa, đóng góp vào sự phát triển chung của du lịch Quảng Ninh.

Kỳ Thượng có nhiều thuận lợi để triển khai du lịch cộng đồng với cảnh quan tự nhiên tương đối nguyên vẹn, địa hình chủ yếu là đồi núi cao, rừng tự nhiên từ lâu được xem là “lá phổi xanh” của tỉnh. Không chỉ mang trong mình giá trị sinh thái, Kỳ Thượng còn là không gian cư trú lâu đời của các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ với kho tàng văn hóa bản địa đặc sắc, thể hiện qua phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, kiến trúc nhà ở, trang phục dân tộc, ẩm thực và tri thức dân gian gắn với rừng núi.

Đồng bào các dân tộc Kỳ Thượng có di sản phi vật thể là các nghi lễ như: Lễ cấp sắc, lễ cầu mùa, ngày hội văn hóa dân tộc Tày, lễ cúng rừng, lễ mừng cơm mới… Đối với du lịch cộng đồng, những nghi lễ này nếu được tổ chức một cách phù hợp có thể trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc.

Đồng bào còn sở hữu một kho tàng tri thức bản địa phong phú về canh tác nương rẫy, trồng rừng, khai thác lâm sản, sử dụng cây thuốc Nam và bảo vệ nguồn nước. Tri thức dân gian có thể được chuyển hóa thành các trải nghiệm du lịch như: Đi rừng cùng người bản địa, tìm hiểu cây thuốc, tham gia trồng rừng, thu hái dược liệu, chế biến sản phẩm truyền thống. Đây là những trải nghiệm phù hợp với nhóm du khách yêu thiên nhiên và du lịch sống chậm.

Ẩm thực truyền thống của Kỳ Thượng có nhiều món ăn chế biến từ sản vật rừng núi, có giá trị tài nguyên mềm đối với du lịch cộng đồng. Không gian bếp lửa, cách chế biến và câu chuyện gắn với từng món ăn chính là yếu tố tạo nên trải nghiệm khác biệt cho du khách. Bên cạnh đó, những sinh hoạt đời thường cũng có thể trở thành điểm nhấn nếu được tổ chức một cách hợp lý. 

Trong bối cảnh đó, phát triển du lịch cộng đồng không chỉ nhằm khai thác tiềm năng mà còn là giải pháp để bảo tồn và phát huy hệ thống giá trị văn hóa bản địa phong phú và đa dạng. Cùng với định hướng phát triển du lịch bền vững, hạ tầng điện, nước sinh hoạt ở Kỳ Thượng từng bước được nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp cận của du khách. Một số hộ dân đã quen với mô hình homestay, đón khách trải nghiệm cuộc sống bản địa, trải nghiệm trekking rừng, tham quan suối, tìm hiểu văn hóa dân tộc, du lịch chữa lành gắn với thiên nhiên, tham quan rừng nguyên sinh, hay du lịch nông nghiệp sinh thái, du lịch trải nghiệm tại các thôn Khe Phương, Làng Dạ, Đồng Thầm…

Nhờ đó, năm 2025, hoạt động du lịch trên địa bàn xã có nhiều chuyển biến tích cực. Lượng khách du lịch tăng so với cùng kỳ năm 2024, đặc biệt là dòng khách nội địa tham quan, du lịch cộng đồng, sinh thái và văn hóa dân tộc. Tổng lượt khách đến địa phương đạt gần 5.000 lượt.

Để du lịch phát triển bền vững, Kỳ Thượng tiếp tục lấy cộng đồng địa phương làm trung tâm, bảo tồn văn hóa gắn với sinh kế của người dân, hỗ trợ phục dựng, duy trì các lễ hội, nghề truyền thống. Thời gian tới, xã sẽ tập trung xây dựng Đề án phát triển du lịch năm 2026; đồng thời, chú trọng tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu chia sẻ kinh nghiệm, mô hình hay trong quản lý và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Ông Khiếu Anh Tú, Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng, cho biết: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động theo hướng phát huy tiềm năng kinh tế rừng, dược liệu, du lịch sinh thái – cộng đồng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá đặc sắc của các dân tộc gắn với phát triển du lịch cảnh quan – sinh thái – văn hoá. Mục tiêu phấn đấu đưa Kỳ Thượng trở thành vùng kinh tế lâm nghiệp bền vững, hướng tới phát triển du lịch sinh thái – văn hoá đặc sắc của tỉnh.

Phạm Học