“Quảng Ninh giàu tiềm năng phát triển loại hình du lịch thể thao mạo hiểm”

Du lịch thể thao mạo hiểm đang nổi lên như một xu hướng toàn cầu, được xem là “chuẩn mực mới” của du lịch trải nghiệm cao cấp và là công cụ định vị thương hiệu điểm đến.

Trong bối cảnh Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, xác định du lịch thể thao mạo hiểm là dòng sản phẩm chủ lực cần ưu tiên phát triển, Quảng Ninh – vùng đất được ví như “Việt Nam thu nhỏ” với địa hình đa dạng từ biển đảo đến trung du, miền núi – đang đứng trước cơ hội để bứt phá, để chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng mới cho du lịch địa phương.

Tại Hội thảo “Phát triển du lịch gắn với thể thao tỉnh Quảng Ninh năm 2025” tổ chức ngày 17/12/2025 tại Bãi Cháy, chúng tôi có cuộc trao đổi với PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Khoa Du lịch học (Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội) về tiềm năng, lợi thế và những điều kiện để du lịch thể thao mạo hiểm thực sự trở thành động lực phát triển mới của du lịch Quảng Ninh.

– Du lịch thể thao mạo hiểm là loại hình còn khá mới nhưng giàu sức hút. Dưới góc nhìn chuyên gia, ông có thể cho biết những đặc thù của loại hình du lịch này?

+ Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13673:2024, du lịch mạo hiểm là hoạt động du lịch có yếu tố thử thách và rủi ro được chấp nhận, đòi hỏi năng lực thể chất nhất định và diễn ra chủ yếu trong môi trường tự nhiên. Trên cơ sở đó, du lịch thể thao mạo hiểm là sự kết hợp giữa hoạt động thể thao với trải nghiệm du lịch trong không gian tự nhiên, nơi yếu tố mạo hiểm đóng vai trò tạo sức hấp dẫn.

Đặc thù của loại hình này nằm ở ba yếu tố cốt lõi: Hoạt động thể chất, môi trường tự nhiên và trải nghiệm văn hóa, với mức độ cá nhân hóa cao, đòi hỏi người tham gia chuẩn bị kỹ về thể lực, kỹ năng và tâm lý. Yếu tố rủi ro tạo nên sức hấp dẫn nhưng phải được kiểm soát an toàn.  Vì vậy, quản lý an toàn và tính bền vững là hai trụ cột cốt lõi của du lịch thể thao mạo hiểm.

– Du lịch gắn với thể thao mạo hiểm đang được xem là “chuẩn mực mới” của du lịch trải nghiệm cao cấp và là công cụ định vị thương hiệu điểm đến trên bản đồ quốc tế. Theo ông, mối quan hệ giữa thể thao mạo hiểm và du lịch được thể hiện như thế nào?

+ Thể thao mạo hiểm và du lịch có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại và tạo hiệu ứng cộng hưởng cho điểm đến. Thể thao mạo hiểm đóng vai trò như một chất xúc tác, biến các tài nguyên thiên nhiên tĩnh thành những trải nghiệm động, độc đáo. Thông qua các hoạt động như leo núi, lặn biển, dù lượn hay chạy địa hình (trail marathon), giá trị cảm nhận của du khách được nâng cao, thời gian lưu trú được kéo dài, mức chi tiêu tăng lên và tính mùa vụ của du lịch truyền thống từng bước được giảm thiểu.

Ở chiều ngược lại, du lịch cung cấp hạ tầng và dịch vụ thiết yếu cho thể thao mạo hiểm phát triển, giúp điểm đến thu hút các sự kiện thể thao quy mô lớn và nâng cao vị thế thương hiệu. Đồng thời, sự kết hợp này tạo hiệu quả marketing rõ nét khi hình ảnh vận động viên chinh phục thiên nhiên trở thành chất liệu truyền thông sinh động, lan tỏa hình ảnh điểm đến.

– Theo ông, Quảng Ninh có những thuận lợi gì để phát triển du lịch thể thao mạo hiểm?

+ Tôi từng tham gia nhiều dự án phát triển du lịch và cũng là người con của Đất mỏ, tôi đánh giá rất cao tiềm năng của Quảng Ninh. Thực tế cho thấy Quảng Ninh đang sở hữu những lợi thế rất rõ ràng về tài nguyên tự nhiên, được nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá như một “bộ sưu tập hoàn chỉnh” cho du lịch thể thao đa địa hình.

Trên biển, Vịnh Hạ Long – Bái Tử Long với vùng nước nội thủy lặng sóng, được che chắn tự nhiên, tạo điều kiện lý tưởng để tổ chức các môn thể thao dưới nước như thuyền buồm, kayak, SUP quanh năm. Khu vực Cô Tô, Thanh Lân cũng mở ra tiềm năng phát triển lặn biển chuyên nghiệp, hướng tới phân khúc khách cao cấp. Trên cạn, địa hình núi rừng Đông Triều, Bình Liêu, Tiên Yên hình thành hệ thống trail tự nhiên đa dạng, phù hợp từ người mới đến vận động viên chuyên nghiệp. Những cung đường như “sống lưng khủng long” Bình Liêu hay rừng Đồng Sơn – Kỳ Thượng vừa là thử thách thể lực, vừa đáp ứng xu hướng trải nghiệm, chinh phục của du khách hiện đại.

Quan trọng không kém, Quảng Ninh sở hữu hạ tầng giao thông đồng bộ gồm cao tốc, sân bay và cảng tàu khách quốc tế, tạo thuận lợi trong tiếp cận điểm đến và tổ chức các giải thể thao quy mô lớn. Đây là nền tảng then chốt để Quảng Ninh hướng tới vị thế điểm đến thể thao – du lịch tầm khu vực và quốc tế.

Ngoài ra, Quảng Ninh đã khẳng định được thương hiệu du lịch gắn với di sản. Vấn đề hiện nay là mở rộng và chuyển hóa thương hiệu này sang các sản phẩm du lịch thể thao. Ngoài ra, tỉnh có các chính sách đặc thù của địa phương, đồng thời nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ chiến lược phát triển du lịch và kinh tế ở tầm quốc gia.

Những yếu tố này tạo nền tảng thuận lợi để Quảng Ninh phát triển du lịch thể thao một cách bài bản, bền vững. Đặc biệt, Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030 của Chính phủ đã xác định du lịch thể thao mạo hiểm là dòng sản phẩm chủ lực cần ưu tiên, mở ra triển vọng phát triển lớn cho địa phương.

– Theo ông, để du lịch thể thao mạo hiểm phát triển, Quảng Ninh cần làm gì?

+ Trong câu chuyện cơ chế, thể chế, điều chúng ta băn khoăn là làm thế nào để du lịch thể thao có thể phát triển trên chính “hiện trạng” du lịch của Quảng Ninh. Mấu chốt là thể chế phải truyền tải rõ ràng để doanh nghiệp – những người làm trực tiếp biết rằng Quảng Ninh đang hướng đến phát triển loại hình này. Khi doanh nghiệp đã nắm được chủ trương, cần có cơ chế cụ thể để họ triển khai.

Chẳng hạn như mô hình doanh nghiệp tổ chức các sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm ngắn ngày hay Du lịch mạo hiểm cấp độ nhẹ (Soft Adventure Tourism) như giải Marathon của Công ty TNHH Đức Hương Anh (DHA) đang làm ở Quảng Ninh. Nếu Quảng Ninh tạo điều kiện để doanh nghiệp tổ chức thành công những loại hình sản phẩm này, đó sẽ là tiền đề để từng bước làm được các sản phẩm “cứng” hơn như leo núi mạo hiểm, nhảy dù, hay các giải chạy trail ở khu vực Bình Liêu.

Vì vậy, cần hướng tới cơ chế một cửa, thủ tục thông thoáng để doanh nghiệp dễ làm. Đồng thời, song song với chính sách, Quảng Ninh cũng cần truyền thông thương hiệu điểm đến với kỳ vọng cao hơn, không chỉ là điểm đến di sản, mà phải nhấn mạnh Quảng Ninh là địa chỉ tiềm năng và hướng tới trở thành thương hiệu lớn về điểm đến thể thao, đặc biệt là thể thao mạo hiểm.

– Theo ông, Quảng Ninh cần làm gì để du lịch thể thao mạo hiểm không dừng ở sự kiện đơn lẻ, mà trở thành thương hiệu thường niên. Đây là hướng đi đã có mô hình thành công để tham chiếu, hay vẫn là lĩnh vực đòi hỏi địa phương phải tiên phong?

+ Theo tôi, điều Quảng Ninh cần nhấn mạnh là tính kết nối với các đơn vị tổ chức chuyên nghiệp và hướng tới tổ chức những giải đấu thường niên, có thương hiệu. Ở đây có thể hiểu theo tinh thần “đứng trên vai người khổng lồ”, học hỏi và hợp tác với những nhà tổ chức lớn, bài bản như Ironman. Thực tế cho thấy Đà Nẵng, Phú Quốc đã trở thành điểm đến quen thuộc của các giải bơi – đạp – chạy nhờ gắn với thương hiệu Ironman, qua đó hình thành hình ảnh điểm đến rất rõ nét. Quảng Ninh cũng cần đi theo hướng kết nối và tạo dựng thương hiệu như vậy.

Cần nhìn nhận rằng, du lịch thể thao không chỉ là sự kiện đơn lẻ mà là chuỗi hoạt động liên kết, hình thành chuỗi cung ứng du lịch gắn với lưu trú, ẩm thực, đi lại và dịch vụ. Vì vậy, xây dựng thương hiệu du lịch thể thao Quảng Ninh, cần đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực và đổi mới tư duy kiến tạo giá trị cho di sản, là yêu cầu then chốt để phát triển đồng bộ.

– Từ những phân tích trên, theo ông đâu là bước đi ưu tiên và mang tính quyết định để Quảng Ninh đưa du lịch thể thao mạo hiểm từ tiềm năng thành động lực phát triển?

+ Du lịch thể thao mạo hiểm là hướng đi chiến lược, phù hợp xu thế và tiềm năng của Quảng Ninh. Để hiện thực hóa, cần đổi mới tư duy quản lý theo hướng quản lý rủi ro dựa trên tiêu chuẩn, phát triển sản phẩm có hàm lượng chất xám và giá trị văn hóa cao. Sự thành công phụ thuộc vào sự đồng thuận và hành động đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế, an toàn du khách và bảo tồn bền vững tài nguyên.

– Cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn!.

Hà Phong (thực hiện)