Số hóa quản lý di sản, nâng tầm phát triển du lịch

Từ cơ sở dữ liệu số, mã QR cung cấp thông tin, vé điện tử, tới xây dựng hệ thống giám sát thông minh… là những bước phát triển công nghệ đang từng bước giúp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn di sản vịnh Hạ Long và hướng tới phát triển du lịch bền vững.

Từ ngày 10/12/2025, việc mua vé tham quan vịnh Hạ Long đã có sự thay đổi đáng chú ý, du khách phải cung cấp đầy đủ thông tin nhận diện như căn cước hoặc hộ chiếu. Quy định này của BQL Di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử tưởng như chỉ là bổ sung thủ tục trong khâu bán vé, nhưng thực chất là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu du khách phục vụ quản lý di sản.

Việc thu thập và số hóa thông tin ngay từ khâu bán vé, giúp cơ quan quản lý nắm rõ lượng khách, quốc tịch và thời điểm tham quan; từ đó phân tích dòng khách, điều tiết tuyến điểm, hạn chế quá tải và bảo vệ cảnh quan di sản. Theo định hướng của tỉnh, chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo tồn di sản. Trong bối cảnh năm 2025 vịnh Hạ Long đón khoảng 3,5 triệu lượt khách tham quan, tăng gần 9% so với năm 2024, yêu cầu đổi mới phương thức quản lý càng trở nên cấp thiết.

Tại cuộc làm việc với BQL Di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử vào cuối tháng 11/2025, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hạnh nhấn mạnh, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý di sản, coi chuyển đổi số là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, minh bạch dữ liệu và hướng tới phát triển du lịch xanh, bền vững.

Thực tế, nhiều giải pháp chuyển đổi số đã được triển khai trong công tác quản lý vịnh Hạ Long. Năm 2025, BQL Di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử từng bước triển khai hệ thống thu phí tham quan tích hợp dịch vụ hành khách qua cảng tàu du lịch, chuyển đổi từ hóa đơn giấy sang hóa đơn điện tử, đồng thời mở rộng các hình thức thanh toán trực tuyến khi mua vé tham quan… Việc bán vé online không chỉ tạo thuận tiện cho du khách, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý nguồn thu.

Song song với đó, công tác số hóa thông tin di sản cũng được triển khai. Tại một số điểm tham quan và khu trưng bày, hệ thống mã QR đã được thiết lập để cung cấp thông tin về đa dạng sinh học, giá trị địa chất, cùng các nội dung thuyết minh, hình ảnh và dữ liệu khoa học về di sản, qua đó nâng cao trải nghiệm tham quan. Anh Hoàng Đức Tiến (phường Hạ Long), hướng dẫn viên chuyên dẫn các đoàn khách Trung Quốc tham quan vịnh, chia sẻ: Việc mua vé và thanh toán điện tử nhanh và thuận tiện hơn nhiều, giúp các đoàn khách làm thủ tục gọn gàng, tiết kiệm thời gian.

Trong lĩnh vực quản lý, BQL Di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử cũng đang phối hợp với Tập đoàn FPT nghiên cứu xây dựng hệ thống kiểm soát vé tham quan vịnh Hạ Long; đồng thời làm việc với VNPT và Viettel Quảng Ninh để khảo sát phương án lắp đặt các trạm phát sóng di động tại một số khu vực trên vịnh, nhằm tăng cường hạ tầng viễn thông phục vụ công tác quản lý, điều hành và cứu nạn, cứu hộ.

Một hướng triển khai đáng chú ý khác là nghiên cứu thí điểm lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các cảng tàu và điểm tham quan trên vịnh. Việc ứng dụng hệ thống giám sát thông minh được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan quản lý theo dõi tốt hơn hoạt động của tàu du lịch và du khách, đồng thời hỗ trợ điều tiết dòng khách và nâng cao an toàn du lịch.

Từ năm 2026 trở đi, chuyển đổi số trong quản lý di sản sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Quảng Ninh dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên di sản, hoàn thiện hệ thống bán và kiểm soát vé điện tử. Đồng thời, từng bước hình thành hệ thống giám sát và điều hành thông minh phục vụ quản lý di sản vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, tích hợp dữ liệu du lịch, môi trường và hoạt động tàu du lịch, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và bảo tồn di sản.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi số vẫn còn một số hạn chế cần sớm khắc phục, như việc ứng dụng công nghệ chưa đồng bộ, tiến độ triển khai ở một số nội dung còn chậm; hạ tầng viễn thông tại nhiều khu vực trên vịnh chưa đáp ứng yêu cầu, việc lắp đặt trạm phát sóng còn một số vướng mắc… Từ góc độ quản lý di sản có thể thấy, chuyển đổi số vừa giúp nâng cao hiệu quả quản lý, vừa là xu hướng tất yếu. Dữ liệu số và công nghệ giúp theo dõi hoạt động trên vịnh, kiểm soát sức tải, giám sát môi trường và hỗ trợ công tác bảo tồn, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch, thuận tiện hơn cho du khách.

Hà Phong