Sức hút du lịch lễ hội tại Quảng Ninh

Quảng Ninh với 43 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc lại có những nét văn hóa, phong tục, tập quán, lễ hội độc đáo. Đây được xác định là tài nguyên để du lịch khai thác và phát triển chuỗi sản phẩm đặc thù. Phát huy tinh thần sáng tạo trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch, Quảng Ninh đang dần khẳng định là điểm đến của lễ hội đặc sắc quanh năm.

Chuỗi trải nghiệm trên miền di sản

Tham gia vào giải chạy Ultra trail Yên Tử 2025, giải chạy địa hình tự nhiên đầu tiên được tổ chức tại Yên Tử, 1.068 vận động viên đến từ mọi miền đất nước và các vận động viên quốc tế lần đầu tiên có cơ hội khám phá vùng lõi của Rừng quốc gia Yên Tử, chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hệ thống chùa, am, tháp cổ kính ẩn mình giữa non xanh. Thiên nhiên trong lành, hoang sơ và không gian văn hóa đặc sắc hòa quyện tại Yên Tử mang lại cho du khách một trải nghiệm khác biệt, không nơi nào có được.

Trong lần thứ ba đến Yên Tử, anh Vũ Văn Thăng (TP Hải Phòng) tham gia giải chạy địa hình. Lựa chọn cự ly 25km, anh Thăng có cơ hội được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hồ Yên Trung, đỉnh Thành Đẳng, Khe Song – Thác Bạc trong ánh bình minh; đi sâu vào vùng lõi Rừng quốc gia Yên Tử ngắm nhìn sự nguyên sơ và đa dạng của tự nhiên cũng như chạm vào câu chuyện của vùng đất di sản gắn với hành trình tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông.

“Ngoài không khí của đường chạy, còn có những ý nghĩa về tâm linh cũng như quá trình tĩnh tâm hướng thiện. Đây là hành trình rất đặc biệt mà tôi chưa từng được trải nghiệm. Cung trail này không hề giống với bất cứ cung trail nào mà tôi đã từng đi. Nếu Yên Tử còn tổ chức các giải chạy địa hình như thế này thì chắc chắn tôi sẽ còn tham gia” – anh Thăng chia sẻ.

Giải chạy Ultra trail Yên Tử 2025 nằm trong chuỗi hoạt động lễ hội mùa thu được phường Yên Tử phối hợp tổ chức với chủ đề “Yên Tử – Sắc thu thiền định”. Diễn ra từ tháng 9 đến hết tháng 12, lễ hội còn có nhiều hoạt động đặc sắc như giải chạy Yên Tử Heritage marathon thu hút hơn 3.000 vận động viên tham gia; trải nghiệm du lịch tâm linh và sức khỏe như: Thiền thở nạp năng lượng và Yoga vào buổi sáng sớm, thiền buông thư (ngủ thư giãn) vào buổi chiều, tour “Bình minh trên đỉnh chùa Đồng” (săn biển mây, ngồi thiền), thiền buông thư trong rừng trúc, tour “Hạnh phúc con trở về” tại Thiền viện Trúc Lâm.

Những trải nghiệm đặc sắc không chỉ hướng tới hưởng ứng sự kiện Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới mà còn là nỗ lực xây dựng sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách 4 mùa trong năm tại vùng đất di sản.

Ông Phạm Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Yên Tử, cho biết: Chúng tôi sẽ tập trung xây dựng thương hiệu du lịch của Yên Tử gắn với Di sản văn hóa thế giới như du lịch tâm linh thiền định, du lịch văn hóa lịch sử tìm hiểu văn hóa Phật giáo Trúc Lâm tại khu di tích Yên Tử. Trên địa bàn chúng tôi trong những năm tới sẽ có 3 giải thể thao, bao gồm giải leo núi vào mùa xuân, một giải chạy trail và một giải chạy marathon tổ chức dịp cuối năm để thu hút du khách.

Rực rỡ sắc màu văn hóa miền Đông

Cuối thu, khi các bản làng vùng cao xã Lục Hồn khoác lên mình sắc vàng của lúa chín, đồng bào các dân tộc nơi đây lại tất bật vào vụ gặt, phơi thóc và chuẩn bị cho lễ mừng cơm mới. Đây là hoạt động quan trọng mở đầu cho Hội mùa vàng. Trước khi tham quan các cột mốc biên giới, ruộng bậc thang hay check-in bên những ruộng bậc thang, du khách thường đến đình Lục Nà để chiêm bái vị thành hoàng làng bảo vệ miền biên viễn. Từ đây, hành trình khám phá càng thêm thú vị khi du khách đăng ký với địa phương để vào bản người Tày trải nghiệm ẩm thực và thưởng thức hạt gạo của mùa mới cùng người dân.

Ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, cho biết: “Hội mùa vàng Lục Hồn năm 2025 là cơ hội để xã giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc, từng bước nâng cao thương hiệu sản phẩm du lịch, khuyến khích doanh nghiệp lữ hành, nhà đầu tư phát triển dịch vụ du lịch; thúc đẩy loại hình tham quan, trải nghiệm gần gũi với đời sống, văn hóa bản địa”.

Không khí lễ hội lan tỏa khắp miền Đông Quảng Ninh trong suốt mùa thu đông. Bên cạnh Hội mùa vàng tại Lục Hồn, du khách còn có thể hòa mình vào Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ, Lễ hội Đền Đức Ông Hoàng Cần và Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc xã Hải Lạng năm 2025 hay Lễ hội Mùa vàng miền Soóng cọ tại xã Đông Ngũ với điểm nhấn nổi bật là chương trình nghệ thuật “Về miền Soóng cọ mây bay” diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Sán Chỉ, nơi tái hiện các tín ngưỡng và tập quán đặc sắc của người Sán Chỉ và người Dao. Những điệu múa mang ý nghĩa tâm linh như múa Tắc xình, nghi thức cầu mùa hay múa mừng được mùa được các nghệ nhân cách điệu đưa lên sân khấu để du khách phần nào cảm và hiểu thế giới tâm linh, một phần hồn cốt văn hóa của người Sán Chỉ.

Tham gia vào các lễ hội văn hóa, du khách cũng có thể hòa mình cùng bà con thi đấu các môn thể thao như đánh quay, kéo co, đẩy gậy hoặc trải nghiệm du lịch cộng đồng tại những ngôi nhà gạch đất truyền thống. Có thể nói, các lễ hội với vai trò là di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng, đang trở thành điểm hút khách nổi bật của miền Đông Quảng Ninh.

Ông Đinh Quốc Tuấn (TP Hà Nội) chia sẻ: Năm nào đến dịp mùa thu, tôi lại cùng các bạn của mình, những người yêu nhiếp ảnh rong ruổi khắp mạn Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ của Quảng Ninh. Đây là lúc cảnh vật nên thơ và đẹp nhất và đặc biệt là có rất nhiều lễ hội văn hóa để chúng tôi thỏa mãn đam mê chụp ảnh cũng như trò chuyện cùng bà con.

Năm nay, sắc màu văn hóa miền Đông càng thêm rộn ràng với Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ninh mở rộng – Cúp VTV5. Đây là sân chơi văn hóa và thể thao tôn vinh tinh thần đoàn kết và bình đẳng giới, đồng thời thể hiện vẻ đẹp hiện đại của miền biên viễn Quảng Ninh. Giải tổ chức tại xã Bình Liêu từ 3 – 7/12, quy tụ 130 vận động viên đến từ Quảng Ninh, Lào Cai và Tuyên Quang. Các cầu thủ đều là phụ nữ dân tộc thiểu số như Sán Chỉ, Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán, Sán Dìu, Tày… và thi đấu trong trang phục truyền thống, tạo nên một không gian thể thao rực rỡ sắc màu văn hóa vùng cao.

Bí thư Đảng ủy xã Bình Liêu Nguyễn Thế Minh chia sẻ: Mỗi vận động viên tham gia Giải là một câu chuyện đẹp về ý chí, nghị lực, về tinh thần vươn lên, về khát vọng khẳng định mình của người phụ nữ trong đời sống hiện đại, nhưng vẫn giữ gìn vẹn nguyên bản sắc truyền thống của dân tộc mình.

Trong chuỗi lễ hội của miền Đông, Lễ hội Đền thờ Đức Ông Hoàng Cần gắn với Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc xã Hải Lạng tiếp tục mang đến nhiều hoạt động đặc sắc. Phần sân khấu hóa trích đoạn lễ rước dâu của người Sán Dìu, nghi thức dựng thang dao, Lễ Đại Phan và màn múa hành quang cùng các cuộc thi ẩm thực, trình bày mâm cỗ đẹp tế thần, hội thi “Đệ nhất cua biển” và trưng bày sản phẩm OCOP đã góp phần làm nổi bật bản sắc của địa phương.

Chuỗi hoạt động lễ hội nối dài khắp miền Đông đang phác họa một bức tranh văn hóa đa sắc nhưng hài hòa của cộng đồng các dân tộc thiểu số. Chính sự phong phú ấy mang đến những trải nghiệm khác biệt, để bất kỳ ai khi đã ghé thăm sẽ luôn ghi nhớ những ấn tượng khó quên. Đồng thời mở ra triển vọng kết nối du lịch biển đảo với miền núi, giữa thiên nhiên và văn hóa của tỉnh.

Tăng sức hút du lịch

Quảng Ninh hiện có hơn 100 lễ hội, trong đó 76 lễ hội đã được kiểm kê đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể. Tiêu biểu như lễ hội đền Cửa Ông, lễ hội Tiên Công, lễ hội Bạch Đằng, lễ hội Đình Trà Cổ, Lễ hội Đình Quan Lạn… Ngoài ra còn các lễ hội và hội mới như Hội mùa vàng, Hội Hoa sở, Hội Soóng Cọ tổ chức tại các xã, phường khu vực miền Đông của tỉnh.

Cùng với đó là những lễ hội hiện đại đã tạo được thương hiệu và tiếng vang rất lớn như Carnaval Hạ Long, Liên hoan ẩm thực Quảng Ninh, lễ hội khinh khí cầu, lễ hội thuyền buồm, dù bay, mô tô nước. Đặc biệt, các lễ hội âm nhạc quy mô lớn như concert Hạ Long, concert Đất mỏ anh hùng, thu hút 30.000 khán giả/concert, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành điểm sáng của nghệ thuật và lễ hội trong cả nước.

Có cơ hội tham dự Liên hoan ẩm thực Quảng Ninh năm 2025 trong hành trình 2 ngày 1 đêm lưu lại Quảng Ninh, chị Carmen Rosing, du khách Mỹ, cho biết: Tôi rất bất ngờ vì giữa lòng đô thị sầm uất lại có những gian hàng được trưng bày bắt mắt và bản sắc đến như vậy. Ở đây không chỉ có những món ăn trong các khách sạn 5 sao mà còn có nhiều đặc sản địa phương mà tôi chưa được thử bao giờ. Tôi đã được thưởng thức món chả mực. Nó rất ngon và tôi rất thích lễ hội ẩm thực này.

Ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, cho biết: Liên hoan ẩm thực năm nay, chúng tôi không chỉ mời các nhà hàng, khách sạn cao cấp, các cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh OCOP mà chúng tôi còn mời các KOL đến để trải nghiệm và lan tỏa văn hóa ẩm thực và du lịch Quảng Ninh đến đông đảo du khách, nhất là những bạn trẻ. Sau Liên hoan ẩm thực, sau hai concert rất thành công, tiếp theo Quảng Ninh còn có các hoạt động khác như các giải thể thao, thu hút đông đảo vận động viên và du khách tham gia.

Khai thác hiệu quả và sáng tạo giá trị của hệ thống lễ hội đặc sắc, phong phú là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch, nhất là du lịch văn hóa của tỉnh Quảng Ninh. Các lễ hội văn hóa đang đóng vai trò quan trọng giúp tỉnh Quảng Ninh về đích mục tiêu đón 21,28 triệu khách trong năm 2025, đồng thời thúc đẩy kinh tế di sản của tỉnh ngày càng phát triển.

Đào Linh