Về Hoành Mô trải nghiệm không gian văn hóa Tày

Không chỉ là nơi nghỉ ngơi, một không gian kiến trúc nhà cửa, ruộng vườn, cùng nhiều trải nghiệm văn hóa, ẩm thực… được chủ Homestay Hoàng Sằn (xã Hoành Mô) tái hiện, trở thành điểm trải nghiệm, check-in văn hóa độc đáo, thu hút du khách đến tìm hiểu đời sống và kiến trúc bản địa.

Ý tưởng xây dựng không gian này xuất phát từ trăn trở của anh Hoàng Văn Sằn khi nhiều nét văn hóa Tày dần mai một. Gia đình anh Sằn vẫn còn giữ căn nhà đất của ông bà dựng từ năm 1989, gắn với ký ức khai hoang lập nghiệp. “Giữ lại và phục dựng ngôi nhà theo nếp xưa không chỉ là kỷ niệm của gia đình, mà còn giúp du khách hiểu hơn về văn hóa người Tày” – anh Sằn chia sẻ.

Từ cuối năm 2024, anh Sằn bắt tay vào khôi phục căn nhà cũ và thiết kế không gian xung quanh theo đúng đặc trưng văn hóa dân tộc Tày. Thay vì xây mới, anh quyết định giữ nguyên cốt nhà và phục dựng theo phong cách truyền thống. Những vật liệu sử dụng trong quá trình sửa chữa phần lớn được tận dụng từ các ngôi nhà cũ trong vùng, từ ngói, gỗ, đến các vật dụng sinh hoạt, vừa tiết kiệm chi phí, vừa giữ được “hồn” của ngôi nhà xưa.

Ngôi nhà mang đặc trưng kiến trúc người Tày với tường gạch đất trộn rơm, được cày bừa và dẫm nhuyễn trước khi đóng khuôn. Bên trong, không gian được bố trí giản dị, nhưng gợi rõ nét sinh hoạt của người Tày xưa. Ngôi nhà hiện có 2 gian chính, tích hợp khu bếp, phòng khách và chỗ nghỉ. Ở vị trí trung tâm là bếp lửa, nơi gắn bó với đời sống gia đình, nơi cả nhà quây quần sau mỗi ngày lao động.

Gian bếp cổ với bếp lửa truyền thống, xung quanh treo các công cụ tre nứa; trên gác bếp là nông sản, lâm sản hong khói – cách bảo quản quen thuộc của người vùng cao. Chiếc giường gỗ cổ, cùng các vật dụng như nong, nia, gùi tre được sắp đặt mộc mạc, gợi lại nếp sống xưa và tạo cảm giác chân thực cho du khách.

Phía ngoài, căn nhà mang vẻ mộc mạc đặc trưng của kiến trúc vùng cao với tường đất nâu vàng thô mộc, mái ngói cũ và những chùm ngô vàng treo dọc hiên, vừa bảo quản nông sản, vừa tạo khung cảnh đậm chất bản địa. Ruộng vườn cũng được bố trí theo nét sinh hoạt của người Tày. Tất cả tạo nên một không gian mộc mạc, đậm hồn dân tộc, trở thành điểm check-in được nhiều du khách yêu thích.

Không chỉ dừng lại ở việc tham quan, homestay còn mở ra nhiều trải nghiệm văn hóa thú vị cho du khách. Một trong những hoạt động được nhiều người quan tâm là thử làm gạch đất theo cách truyền thống của người Tày. Du khách có thể trực tiếp đảo đất, trộn rơm, đóng khuôn gạch để tìm hiểu cách làm nên những bức tường nhà đất đặc trưng vùng cao. Ngoài ra, du khách còn có cơ hội trải nghiệm nghề xay gạo, tráng bánh phở thủ công bằng những chiếc chảo lớn, cách làm quen thuộc của người Tày. Từ những tấm bánh phở vừa tráng, chủ nhà giới thiệu tiếp đến món phở chấm đặc trưng, một món ăn dân dã đậm hương vị vùng cao.

Ẩm thực Tày cũng được tái hiện qua những mâm cơm truyền thống với các món đặc sản như khau nhục, gà bản, ngan đen… được bày biện giản dị nhưng vẫn hấp dẫn. Với nhiều đoàn khách, đặc biệt là các nhóm học sinh, đây là dịp để tìm hiểu thêm về văn hóa ẩm thực của người dân vùng cao.

Không gian trải nghiệm còn mở rộng ra khu vườn mận, vườn cây, khu ruộng và bãi cắm trại rộng hàng trăm m² phía trước căn nhà. Mùa quả chín, du khách có thể đi dạo trong vườn, hái mận, tận hưởng không khí trong lành; khu cắm trại cũng được nhiều đoàn học sinh, nhóm bạn trẻ lựa chọn cho các hoạt động ngoài trời.

Theo anh Hoàng Sằn, thời gian tới homestay sẽ tiếp tục hoàn thiện không gian nhà, bếp truyền thống và khuôn viên xung quanh theo nét sinh hoạt của người Tày; đồng thời sưu tầm thêm các vật dụng cổ, phát triển dịch vụ cho thuê trang phục dân tộc để du khách trải nghiệm và chụp ảnh. Khu vườn cũng sẽ được trồng thêm mận, dâu da đất, hồng… nhằm từng bước tái hiện đầy đủ hơn không gian văn hóa Tày và mở rộng trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Tạ Quân