Lên rừng, xuống biển trải nghiệm Quảng Ninh xanh, giàu bản sắc

Từ Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long đến Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, mỗi điểm đến đều hé lộ những giá trị riêng biệt của du lịch sinh thái, cộng đồng Quảng Ninh. Khi các sản phẩm mới tiếp tục được định hình, liên kết vùng được tăng cường, Quảng Ninh không chỉ đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách, mà còn khẳng định vị thế là vùng đất giàu bản sắc, hướng tới phát triển du lịch xanh, hài hòa và bền vững.

Du lịch sinh thái miền biển

Nằm ở địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, lâu nay Quảng Ninh được biết đến và nổi tiếng toàn cầu với di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long nên thơ và say đắm lòng người, đã 3 lần được UNESCO vinh danh với các giá trị về địa chất, địa mạo. Ấp ôm trong lòng Vịnh di sản còn là những di sản văn hóa cộng đồng đặc sắc và giá trị đa dạng sinh học hiếm nơi nào có được.

Hành trình tham quan Vịnh Hạ Long trên tuyến 4 đưa du khách khám phá Hang Cỏ, làng chài Vông Viêng, Khu sinh thái Tùng Áng, đảo Cống Đỏ và công viên Hòn Xếp. Tuyến hành trình xa bờ, vắng khách và riêng tư hơn là nơi du khách được giới thiệu và tìm hiểu về cuộc sống của những cư dân làng chài từng sinh sống trên Vịnh Hạ Long, được tìm hiểu về quy trình nuôi trai cấy ngọc, sự ra đời của ngọc trai biển, một sản phẩm văn hóa du lịch đặc sắc của Hạ Long. Những yếu tố này góp phần cấu thành nên giá trị đặc sắc cho phát huy các giá trị về du lịch cộng đồng trên Vịnh Hạ Long.

Bà Lucy Fleetwood, du khách Anh, cho biết: Vịnh Hạ Long có cảnh quan rất đẹp. Cảm xúc mang lại cho tôi thật sự tuyệt vời, ấn tượng mang lại cho tôi ngay từ cái nhìn đầu tiên. Chúng tôi có 3 tuần ở Việt Nam và chúng tôi dành 2 ngày 1 đêm để trải nghiệm Vịnh Hạ Long trên du thuyền riêng với hành trình ở khu vực tương đối vắng vẻ, được thả hồn vào không gian thiên nhiên và được hiểu hơn về cuộc sống và con người nơi đây.

“Trước đây, Vịnh Hạ Long chủ yếu được du khách biết đến là nơi có cảnh quan đẹp, nên thơ, các giá trị về địa chất, địa mạo. Song những dấu tích của người Việt cổ, tập quán thủy cư của người dân trên vịnh và các giá trị đa dạng sinh học của các tùng, áng, hệ sinh thái trên vịnh Hạ Long sẽ là giá trị mới cần khai thác để kể cho du khách một câu chuyện sâu sắc, đa chiều… Như vậy, du lịch trên Vịnh Hạ Long sẽ bước đi vững chắc trên 2 chân là thiên nhiên và văn hóa” – PGS.TS Phạm Hồng Long, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, gợi mở.

Theo thống kê, về sinh vật, hiện nay, Vịnh Hạ Long có khoảng 2.900 loài động thực vật với trên 1.200 loài động thực vật sống trên cạn và trên 1.500 loài sinh vật sống trong thuỷ vực. Trong đó, có 102 loài quý hiếm đang bị đe dọa ở các cấp độ khác nhau theo Sách đỏ Việt Nam, Công ước CITES, Danh lục đỏ của IUCN và 17 loài thực vật đặc hữu thuộc Vịnh Hạ Long như: Cọ Hạ Long, thiên tuế Hạ Long, nhài Hạ Long, ngũ gia bì Hạ Long… Đặc biệt, trong số các loài thực vật phong phú có rất nhiều loài hoa có giá trị thẩm mỹ cao, có tiềm năng lớn trong nâng cao giá trị cảnh quan phải kể đến như: Bông mộc, hài vệ nữ hoa vàng, khổ cử đài tím, lan hài đốm…

Nằm kề Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long của Quảng Ninh đang được quan tâm, chú trọng đầu tư với nhiều sản phẩm, hành trình du lịch mới theo định hướng đặc sắc, nổi bật, khác biệt. Bái Tử Long mang vẻ đẹp nguyên sơ, ít chịu tác động đô thị hóa. Đây là “viên ngọc thô” với hơn 600 hòn đảo kỳ vĩ, hang động huyền bí, hệ sinh thái biển đa dạng gồm rừng ngập mặn, san hô cùng những bãi biển cát trắng mịn trải dài.

Nổi bật trong đó là Vườn quốc gia Bái Tử Long – Vườn di sản ASEAN thứ 38, sở hữu hơn 2.200 loài sinh vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm, cùng hệ sinh thái rạn san hô, rừng ngập mặn và tùng – áng độc đáo. Ngoài ra, vùng vịnh này còn lưu giữ các di sản văn hóa lịch sử quan trọng, là trầm tích của quá trình sinh sống và thích nghi lâu dài của cư dân địa phương, làm nên những giá trị du lịch sinh thái cộng đồng đặc sắc.

Ông Lê Việt Đức, Giám đốc điều hành Công ty Du thuyền Bhaya Hạ Long, nhận định: “Tôi cho rằng, Vườn quốc gia Bái Tử Long có rất nhiều cơ hội để phát triển. Chúng ta có thể tập trung vào 2 điểm đặc biệt ở đây. Đó là hệ sinh thái phong phú, cảnh quan tự nhiên đẹp và văn hoá đặc sắc – điều mà khách du lịch nước ngoài đặc biệt yêu thích”.

Nhằm phát triển du lịch tại vùng vịnh này, tỉnh Quảng Ninh đã công bố 10 hành trình tham quan trên vịnh Bái Tử Long và 3 hành trình kết nối vịnh Hạ Long – vịnh Bái Tử Long. Các doanh nghiệp cũng tích cực phát triển sản phẩm du lịch mới với các tour tham quan ngắm cảnh kết hợp ẩm thực. Hiện tại, du khách đã có thể thưởng ngoạn vẻ đẹp hoang sơ, yên bình của Bái Tử Long từ trên thuyền ngắm cảnh và khám phá đa dạng sinh học của vịnh tại Bảo tàng Vườn quốc gia Bái Tử Long. Việc tham quan trên các đảo đang tiếp tục được các cơ quan chức năng xúc tiến triển khai.

Du lịch cộng đồng miền núi

Du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng có mối quan hệ gắn bó, bổ trợ lẫn nhau. Trong khi du lịch sinh thái khai thác bền vững tài nguyên tự nhiên thì du lịch cộng đồng giúp người dân trực tiếp tham gia phát triển du lịch. Tại Quảng Ninh, sự gắn kết này thể hiện không chỉ ở các điểm đến nổi tiếng với thế mạnh biển đảo, mà còn đặc biệt rõ nét tại khu vực miền Đông của tỉnh, tiêu biểu là tại các xã như Bình Liêu, Lục Hồn và Hoành Mô. 3 xã vùng biên này có sự gắn bó mật thiết về cảnh quan và văn hóa, du lịch.

Xã Hoành Mô có núi Cao Ly, Vườn hoa Cao Sơn, homestay truyền thống, đặc biệt là cửa khẩu song phương Hoành Mô (Việt Nam) – Động Trung (Trung Quốc) là cửa ngõ đón khách quốc tế và động lực cho kinh tế du lịch vùng.

Xã Bình Liêu có khu danh thắng thác Khe Vằn đang được đầu tư xây dựng hình thành khu nghỉ dưỡng cao cấp với không gian sinh thái, văn hóa cộng đồng đặc sắc là trung tâm kết nối thương mại – dịch vụ, hội tụ giao thông biên giới.

Trong khi đó, xã Lục Hồn có đình Lục Nà, danh thắng cấp tỉnh ruộng bậc thang. Địa bàn xã là nơi diễn ra 3/5 hội và lễ hội thường niên của huyện Bình Liêu trước đây là Lễ hội Đình Lục Nà, Hội mùa vàng và Hội hoa sở. Xã được định vị là trung tâm lễ hội, sự kiện văn hóa của vùng.

Ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, cho biết: Xã Lục Hồn có hơn 98% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Tày, Dao, Sán Chỉ. Chúng tôi quan tâm giữ gìn, phát huy văn hóa truyền thống. Hàng năm chúng tôi sẽ tổ chức Lễ hội đình Lục Nà là lễ hội truyền thống của người Tày cũng như người dân trên toàn xã. Bên cạnh đó còn có các lễ hội mùa vàng, lễ hội hoa sở gắn với phát triển du lịch. 

Với nhận thức liên kết hợp tác giữa 3 xã là yêu cầu thực tiễn và cần đẩy mạnh triển khai để hoạt động du lịch diễn ra thông suốt, hiệu quả và có tính lan tỏa, bền vững, tỉnh Quảng Ninh đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tiếp tục triển khai dự án “Nâng cao năng lực của cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia vào các hoạt động phát triển du lịch tại các xã: Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô” tập trung vào đào tạo kỹ năng, nâng cao kiến thức về du lịch bền vững, bảo tồn văn hoá bản địa và kết nối cộng đồng cho người dân địa phương.

Ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, cho biết: Chúng tôi sẽ làm cầu nối, hỗ trợ hướng dẫn các địa phương cùng liên kết phát triển các sản phẩm chung gắn với thương hiệu Bình Liêu. Khi du khách đến với các địa bàn này, họ sẽ được trải nghiệm du lịch không chỉ của một xã mà của tất cả các xã trên địa bàn. Với không gian mới, sản phẩm mới cũng là điểm đổi mới để thu hút thêm du khách. 

Những tháng cuối năm là cao điểm đón khách của Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô. Lượng khách đổ về đây để thưởng ngoạn mùa vàng, mùa hoa lau, hoa sở, lễ hội mừng cơm mới cùng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao hấp dẫn tăng đột biến. Trên nền tảng cảnh quan và văn hóa bản địa, các xã đang tập trung hình thành tuyến du lịch trải nghiệm từ cung đường biên giới; tour tham quan các bản làng của người Dao, Tày, Sán Chỉ; phát triển dịch vụ homestay, sản phẩm nông sản và ẩm thực đặc trưng.

Được ví như một “Việt Nam thu nhỏ”, đến Quảng Ninh dù ở miền biển hay vùng núi cao, du khách chắc chắn sẽ nhận ra sự hòa quyện hài hòa, thống nhất trong đa dạng giữa thiên nhiên với con người, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Vì thế, mỗi hành trình trở lại Quảng Ninh đều là một hành trình mới mẻ và giàu trải nghiệm.

Đào Linh