Sản phẩm du lịch đêm thăng hoa cùng cảm xúc du khách

Đã một lần trải nghiệm đêm trên vịnh Hạ Long, du khách sẽ khó quên cảm giác mênh mang giữa muôn trùng sóng nước. Còn khi hòa vào sự tĩnh lặng, linh thiêng của đêm Yên Tử sẽ thấy lòng lắng lại giữa biết bao xúc cảm. Và nếu du khách đã tới, đã thăng hoa cùng những giai điệu âm nhạc trên du thuyền hay bên bờ di sản trong những concert hoành tráng thì càng hiểu hơn về vùng đất, về con người Quảng Ninh hôm qua, hôm nay…

Mở những cánh cửa mới

Cho đến nay, Quảng Ninh đã có hàng chục sản phẩm du lịch đêm ở nhiều địa phương trong toàn tỉnh. Có những sản phẩm đã ra đời từ hàng chục năm trước như du thuyền nghỉ đêm trên vịnh Hạ Long. Cũng có nhiều sản phẩm ra đời trong những năm gần đây như hệ thống các phố đi bộ ở phường Móng Cái 1, xã Tiên Yên, đảo Quan Lạn, phường Bãi Cháy; các mini show ca nhạc trên các tàu nhà hàng, các quán cà phê, các không gian ven bờ di sản vịnh Hạ Long…

Điều này xuất phát từ nền tảng sự phát triển du lịch mạnh mẽ của Quảng Ninh trong những năm qua, cũng từ sự chủ động, tìm tòi, sáng tạo của doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu thực tế của du khách và gia tăng trải nghiệm cho du khách, thu hút khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn khi về với Quảng Ninh. Chính vì vậy, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 27/7/2020 phê duyệt “Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam” và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra Quyết định số 1894/QĐ-BVHTTDL vào ngày 14/7/2023 ban hành Đề án “Một số mô hình phát triển sản phẩm du lịch đêm” giai đoạn 2023-2025, Quảng Ninh nằm trong số 12 tỉnh, thành phố được phép thí điểm thực hiện mô hình, đã mở ra những cánh cửa mới cho du lịch địa phương giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hậu Covid-19.

Sở dĩ nói đây là cơ hội cho du lịch Quảng Ninh tiếp tục có bước phát triển bởi tỉnh hội tụ nhiều tiềm năng và lợi thế cho phát triển du lịch đêm. Quảng Ninh nằm ở vị trí chiến lược, gần Hà Nội và Hải Phòng, giao thông được cải thiện thuận lợi cho việc thu hút du khách từ các khu vực lân cận. Hạ tầng du lịch đang ngày càng được nâng cấp. Theo thống kê trên địa bàn tỉnh hiện có 128 khách sạn xếp hạng 1-5 sao; 243 cơ sở lưu trú đáp ứng điều kiện tối thiểu; 102 tàu thủy lưu trú du lịch; 13 điểm mua sắm, 5 nhà hàng và 2 cơ sở vui chơi giải trí đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch; 1 khu du lịch quốc gia, 5 khu du lịch cấp tỉnh, 88 điểm du lịch, đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng của du khách. Bên cạnh đó thì tính liên kết vùng và phát triển đối ngoại được chú trọng, Quảng Ninh đã đặt mục tiêu trở thành trung tâm du lịch quốc tế đến năm 2045.

Lợi thế về thiên nhiên tươi đẹp với biển đảo, rừng núi, hệ thống di sản phong phú cũng là điểm cộng khi mà Quảng Ninh sở hữu 2 di sản thế giới là vịnh Hạ Long và Yên Tử cùng hơn 600 di sản văn hoá vật thể và hơn 300 di sản văn hóa phi vật thể, là “vốn” để phát triển sản phẩm du lịch đêm. Sự cam kết của tỉnh và chính quyền địa phương cũng là yếu tố quan trọng. Quảng Ninh xác định phát triển kinh tế ban đêm là một trong các hướng đột phá để kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách, tăng doanh thu du lịch. Tỉnh đã phê duyệt Đề án thí điểm phát triển kinh tế ban đêm giai đoạn 2023-2025, tạo khung chính sách ban đầu cho hoạt động về đêm, sản phẩm đêm, phố đi bộ, chợ đêm, giải trí đêm…

Bức tranh có nhiều điểm sáng

Sau 2 năm triển khai, mô hình kinh tế đêm đã thực sự trở thành một điểm sáng mới của du lịch Quảng Ninh, đóng góp tích cực vào phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh sau đại dịch Covid-19. Nhiều sản phẩm đặc sắc, đa dạng đã được hình thành và thu hút đông đảo du khách. Sự kết hợp giữa cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp và các hoạt động đa dạng tạo nên một trải nghiệm độc đáo cho du khách khi trải nghiệm vào ban đêm. Các sản phẩm du lịch đêm không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí mà còn tạo cơ hội cho du khách trong việc tìm hiểu, khám phá văn hóa địa phương.

Nhờ đó, qua đánh giá trong 9 tháng đầu năm nay của ngành du lịch cho thấy, dịch vụ du lịch – lưu trú – ăn uống tại Quảng Ninh có sự tăng trưởng mạnh: Khu vực dịch vụ – du lịch tăng trưởng khoảng 15,18% so với cùng kỳ, tại khu vực Hạ Long (nay là các phường như Hạ Long, Bãi Cháy, Tuần Châu…), hoạt động kinh tế đêm “đóng góp khoảng 70% doanh thu du lịch” và mỗi du khách có thể tăng chi tiêu thêm khoảng 300-400 USD nhờ dịch vụ ban đêm nổi bật. Nhiều sản phẩm ban đêm đã được đưa vào vận hành khai thác: Như “phố đêm du thuyền”, tuyến phố đi bộ, chợ đêm, biểu diễn nghệ thuật đường phố, nhạc nước, pháo hoa…

Triển khai theo định hướng của trung ương, Quảng Ninh đã tập trung phát triển 5 lĩnh vực dịch vụ ban đêm, bao gồm: Biểu diễn văn hóa nghệ thuật; Mua sắm, giải trí ban đêm; Thể thao, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp về đêm; Tham quan du lịch về ban đêm; Ẩm thực, dịch vụ ăn uống về ban đêm. Qua đó đã có nhiều chương trình có tiếng vang nổi bật về biểu diễn văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn đẳng cấp, như: Đại nhạc hội “Halo! Halo Fest!”, Skyware Hạ Long 2025, VuiFest Sun Carnival, Superfest 2025 – Mùa hè rực sáng, Show diễn thực cảnh “Đi tìm dấu ngọc”, Du thuyền trên Vịnh Hạ Long hay Màn pháo hoa đặc sắc tại quảng trường Sun Carnival… đã tạo nên sự phấn khích lớn cho du khách khi đến đây.

Theo thống kê của Sở VH,TT&DL, Quảng Ninh hiện đã có thêm khoảng 20 sản phẩm du lịch đi vào hoạt động từ năm 2024, trong đó có nhiều sản phẩm kinh tế ban đêm cơ bản như: Du thuyền ngắm vịnh Hạ Long đêm, nơi du khách có thể thưởng thức bữa tối hải sản, tham gia các hoạt động như câu mực, hay tham gia các buổi biểu diễn nghệ thuật, khám phá hang động vào buổi tối; Các buổi biểu diễn ca nhạc, nhảy múa truyền thống, hoặc các chương trình nghệ thuật khác tại các khu vực công cộng hoặc các nhà hàng lớn, một số lễ hội văn hóa được tổ chức vào ban đêm, giới thiệu phong tục tập quán và nét đặc sắc của người dân Quảng Ninh; Các khu chợ đêm với nhiều gian hàng ẩm thực, đồ lưu niệm và đặc sản địa phương; Các nhà hàng bên bờ biển hay trong phố phục vụ ẩm thực và đặc sản vùng miền, mang đến cho du khách cơ hội thưởng thức thực phẩm độc đáo và đặc trưng, du khách có thể tìm thấy nhiều quán ăn ven đường phục vụ hải sản tươi ngon và các món ăn vặt phổ biến.

Bên cạnh đó, một số công viên giải trí, khu vui chơi có mở cửa đến tối, phục vụ các hoạt động giải trí cho cả gia đình, nhiều quán bar và địa điểm karaoke hoạt động vào buổi tối, cung cấp không gian vui chơi và giao lưu cho du khách; Phố đi bộ với các hoạt động mua sắm, vui chơi giải trí, các gian hàng trưng bày sản phẩm thủ công mỹ nghệ và ẩm thực; Tour khám phá đêm khám phá những điểm hấp dẫn như di sản văn hóa, lịch sử vào ban đêm, tạo ra trải nghiệm văn hóa và giáo dục cho du khách.

Những số liệu trên cho thấy ngành du lịch toàn tỉnh đang tăng trưởng khá mạnh và có sự đầu tư rõ ràng, hiện thực hóa các sản phẩm du lịch đêm. Năm 2025 này, tổng du khách đến Quảng Ninh ước đạt trên 21 triệu lượt khách (khách quốc tế đạt 4,5 triệu, khách lưu trú đạt 8,18 triệu lượt), tổng thu du lịch đạt 57.000 tỷ đồng là những kết quả cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong đó, số khách tăng 12%, khách quốc tế tăng 18%, khách lưu trú tăng 11% và tổng thu từ du lịch tăng 22% so với năm ngoái. Chưa có thống kê trong cả năm, tuy nhiên chỉ tính 9 tháng đầu năm thì khu vực dịch vụ trong GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) của tỉnh chiếm khoảng 37% và tăng trưởng khoảng 15%. Điều đó cho thấy khu vực dịch vụ – du lịch nói chung đang là động lực tăng trưởng, trong đó có sự đóng góp mạnh mẽ từ kinh tế ban đêm.

Để tạo sức đột phá về lâu dài

Quá trình thực tế và nhất là hơn 2 năm triển khai theo Đề án thí điểm phát triển kinh tế ban đêm giai đoạn 2023-2025 của tỉnh đã cho thấy kết quả đáng khích lệ. Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia nhận xét rằng, quy mô hoạt động các sản phẩm du lịch đêm của Quảng Ninh còn nhỏ, chưa đồng đều, kinh tế đêm ở Quảng Ninh vẫn mới và phát triển ở mức “chập chờn”. Đơn cử như các hoạt động chợ đêm, phố đi bộ thường đóng cửa trước 23h và thiếu các tổ hợp vui chơi giải trí đêm quy mô lớn, đặc sắc, mang tính quốc tế để giữ chân khách du lịch lâu hơn.

Hiện nay, về mặt chính sách chung chưa có cơ chế đặc thù cho kinh tế đêm, dịch vụ đêm. Chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng phụ trợ ban đêm (giao thông, dịch vụ vệ sinh, an ninh, chiếu sáng, quản lý tiếng ồn) còn nhiều điểm yếu. Rủi ro về môi trường, an ninh trật tự – sản phẩm dịch vụ ban đêm nếu không quản lý tốt sẽ gây ô nhiễm tiếng ồn, ảnh hưởng lớn đến cộng đồng dân cư và hình ảnh du lịch. Ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL, dẫn chứng: Hoạt động của các quán bar ven bờ biển là cần thiết, đáp ứng nhu cầu và thu hút một lượng lớn du khách trẻ; nhưng tiếng ồn lớn về khuya lại ảnh hưởng đến hoạt động lưu trú của một số khách sạn, nhà dân. Quảng Ninh có lợi thế biển, nhiều du khách mong muốn tham gia các tour câu mực, câu cá đêm nhưng chưa có quy định hướng dẫn về việc này…

Bên cạnh đó, tính liên kết vùng, liên kết sản phẩm còn yếu, mang tính tự phát nhiều, chưa có sự kết nối đồng bộ giữa các địa phương, cũng như giữa các loại hình dịch vụ (lưu trú – ăn uống – giải trí) trong chuỗi trải nghiệm ban đêm. Vấn đề về điều kiện hạ tầng, quản lý hoạt động đêm, vấn đề an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, tiếng ồn, hoạt động sau 23h còn phát sinh tại một số khu vực. Hạ tầng phục vụ ban đêm (chiếu sáng, giao thông đêm, vận chuyển đêm, dịch vụ 24h) chưa đồng bộ đủ để phát triển mạnh mẽ mô hình “kinh tế không ngủ”.

Các địa phương trong cả nước hiện đang có sự cạnh tranh cao trong việc phát triển kinh tế đêm, đòi hỏi sản phẩm du lịch đêm của Quảng Ninh phải tạo được sự khác biệt, có bản sắc riêng và kết nối với sản phẩm ban ngày để kéo dài thời gian lưu trú. Nguồn nhân lực, dịch vụ chuyên nghiệp phục vụ ban đêm còn thiếu… Nhìn ra và tìm cách khắc phục những tồn tại, hạn chế này từ giai đoạn xây dựng, thử nghiệm vừa qua sẽ tạo đà cho kinh tế du lịch đêm phát triển bền vững hơn từ những tiềm năng, lợi thế riêng của Quảng Ninh.

Phan Hằng